menu

Om sterven heen 

Archief  

Eerder verschenen teksten:

Mei 2018

Een nacht in het hospice

Op kamer 2 lag een stille, teruggetrokken vrouw. Ze was niet zo makkelijk te benaderen. De gordijnen en de deur moesten dicht, ook overdag. De donkere stemming van de ruimte leek ook in haarzelf aanwezig, men kwam niet zo maar binnenlopen. Mevrouw belde veelvuldig, maar er kon weinig meer worden gedaan dan haar anders leggen en haar kussen opschudden.

Die nacht zei mijn collega, toen de bel van kamer 2 ging: ‘Deze mevrouw is voor jou vannacht'. Verwonderd over deze opmerking ging ik erheen. Ook nu kon ik haar alleen maar draaien. Daarna ging elke keer opnieuw de bel. Steeds voelde ik die donkere sfeer, voelde dat het haar eigenlijk om iets anders ging. Maar wat? Ik knoopte een gesprek aan over haar leven, daardoor kan soms een opening ontstaan. Ze antwoordde zonder terughoudendheid, en als ze door de slaap enigszins was overmand, ging ik weg om vervolgens na tien minuten weer geroepen te worden. Dan vervolgde ik het gesprek - maar, wilde ze het eigenlijk wel daarover hebben? Was het misschien de religieuze kant van haar leven?

Na een paar keer aarzelen vroeg ik: ‘Bent u gelovig?' Meteen ging het nog maar één kant op, die van het christelijke geloof, hoe zij dit in haar leven in haar eentje had moeten dragen en verwerken, hoe zij er nù over dacht, zo op de drempel van de overgang. Over vertrouwen en over haar ideeën over wat er na haar dood zou komen. Het gesprek was rijk aan beelden. Het leek of er in het donker een kaarsje ging branden. Mevrouw viel in slaap en belde de hele nacht niet meer.

Een paar dagen later las ik in de rapportage dat ze rustig en stil was overleden.


April 2018

Loslaten

Een woord dat we in veel verschillende levensfasen gebruiken en waar veel betekenissen mee verbonden zijn.

Als kinderen tijdens het spel al: Laat nou los!

Als volwassene: Je moet niet alles zo serieus opvatten, laat toch eens wat meer los.
In de laatste levensfase, de grootste opgave, waar we helemaal zelf voor staan: de opgave om alles wat ons vertrouwd, dierbaar en lief is los te laten.

Dit grote thema vóór het sterven mocht ik van heel dichtbij meemaken bij het sterven van mijn geliefde.

Het werd geen proces van laat nu maar los, laat maar vallen, het hoeft nu niet meer, maar van bewuste actieve besluiten en daden, waar veel wilskracht in zichtbaar werd.
Vrienden waar bewust voor het laatst afscheid van werd genomen.

Niet langer kunnen gaan en staan. Dan nog voor een paar dagen een rolstoel, tot ook die kon worden weggebracht.

Niet meer kunnen schrijven. “…Zou jij nu in mijn dagboek kunnen opschrijven wat ik erin had willen zetten”?

Alles stap voor stap over boord zetten wat er niet langer toe doet en ballast wordt om uiteindelijk het leven zelf los te willen en kunnen laten en vrij te zijn van alles wat zo lang en liefdevol is vast gehouden.


Maart 2018

Alles voor elkaar

Hij was ver in de tachtig en droeg een ouderwets zwart pak. Hij had iets bedrijvigs, was altijd bezig. Op zijn kamer stond een oud schoolbankje met daarop een computer. Trots liet hij me zien hoe hij de stamboom van zijn vrouw had uitgezocht, heel ver terug, tot in de 7e eeuw. Met een knipoog: “Misschien is er hier of daar wel een zwakke plek in hoor, maar het was voor mijn vrouw mooi om te weten dat ze heel belangrijke voorouders had.” Ik kreeg het geheel mee, op een reeks aan elkaar geplakte papieren afgedrukt, om het eens te bestuderen.

De volgende keer vertelde hij over een nichtje, van wie de ouders zwakbegaafd waren. Ze wilde zo graag de verpleging in, maar hoe dan? Hij had een medische encyclopedie gekocht en die met haar door gestudeerd. Nu was ze al een heel eind op streek met haar studie. Hij stimuleerde haar waar hij kon.

Er was ook een Oeigoerse vrouw die op bezoek kwam. Die had hij voor de supermarkt leren kennen, waar ze de straatkrant verkocht. Ze sprak geen woord Nederlands, dus had hij een woordenboek Oeigoers-Engels gekocht. Als hij boodschappen ging doen nam hij dat mee, en zo konden ze met elkaar ‘praten'. Hij leerde haar een paar woorden Nederlands en vond een adres waar ze kon komen werken in de huishouding.

Zo had hij allerlei mensen om zich heen die van hem hielden, voor wie hij veel betekende. Over zichzelf en zijn ziekte vertelde hij weinig. Hij wist dat hij bij ons was om dood te gaan. Hij nam het als een feit.

Sterven ging als vanzelf. Ineens was hij er niet meer. Hij was klaar met zijn taak.