‘De stekker gaat eruit…’

Geplaatst in: nieuws | 0

Kortgeleden hoorde ik dat iemand door euthanasie zou overlijden. De persoon in kwestie, licht dementerend, had gezegd: ‘Volgende week gaat de stekker er uit’. De uitdrukking bleef bij me hangen. Wonderlijk beeld eigenlijk. Via een stekker krijgt een apparaat energie vanuit het elektriciteitsnet. Als de stekker eruit gaat vervalt het verbindingspunt en werkt het apparaat niet meer. Het beeld, toegepast op het leven en op de beëindiging ervan, levert twee vragen op die van belang lijken: Waar komt het leven vandaan, hoe stroomt het bij ons binnen? En ook: wat gebeurt er als je het verbindingspunt met het leven doelbewust loslaat?

Ineens herinnerde ik me een passage uit ‘Het teruggevonden licht’ van Jacques Lusseyran. Lusseyran beschrijft een moment tijdens zijn gevangenschap in concentratiekamp Buchenwald in 1944. Hij was daar terechtgekomen omdat hij bij het verzet betrokken en verraden was. Hij wordt op een dag door zijn kameraden naar de ziekenbarak gedragen, met 41 graden koorts. Ondanks de hoge koorts beleeft hij lucide helder hoe zijn organen een voor een uitvallen. Zijn hart klopt nog heel zacht. Zijn lichaam kronkelt van de pijn, maar het wil nog niet heengaan. En dan, op het randje van de dood, beleeft hij:

“Heb ik gezegd dat de dood zich van mij meester had gemaakt? Als ik dat gezegd heb was dat een vergissing. Ziekte en pijn wel, maar de dood niet. Integendeel, het leven, ja, hoe ongelooflijk dit ook klinkt: het leven had geheel en al bezit van mij genomen; nog nooit had ik zo intens geleefd. Het leven was in mij substantie geworden. Die drong bij mij binnen met een kracht die duizendmaal sterker was dan ikzelf. […] Het kwam als een helder glanzende golf, als een liefkozing van licht naar me toe. […] Het raakte me aan en sloeg als een golf over me heen; ik liet me erop drijven. Vanuit het diepst van mijn verwondering stamelde ik namen, of nee, ik sprak ze niet uit, ze klonken vanzelf: voorzienigheid, beschermengel, Jezus Christus, God. Ik probeerde niet om na te denken. Ik dronk aan de bron. En weer dronk ik en weer en weer. Deze hemelse bron wilde ik niet meer verlaten! […] Het was het Leven dat mijn leven behoedde. […] De enige strijd die ik te strijden had: ik mocht niet toestaan dat de angst mijn lichaam zou overweldigen. Want angst doodt, maar vreugde schenkt leven.”

Een groter contrast is er niet: de enorme dankbaarheid voor de verbinding met het leven zelf, tegenover de intentie om de verbinding met het leven te (laten) verbreken.

Waar maak je je dan bij euthanasie van los? Mijn indruk is dat we, bij een normaal verlopend sterven, worden afgehaald en begeleid naar een nieuwe vorm van leven. Gedurende het sterfproces groeien we daar naartoe. Van dat geleide naar die andere vorm van leven getuigen ook velen die een bijna-dood-ervaring meemaakten. Zal dat geleide er wel voor je zijn als je hier niet meer wilt leven en zelf de verbinding beëindigt, ‘de stekker eruit trekt’?

een nacht in het hospice

Geplaatst in: inspiratie | 0

Op kamer 2 lag een stille, teruggetrokken vrouw. Ze was niet zo makkelijk te benaderen. De gordijnen en de deur moesten dicht, ook overdag. De donkere stemming van de ruimte leek ook in haarzelf aanwezig, men kwam niet zo maar binnenlopen. Mevrouw belde veelvuldig, maar er kon weinig meer worden gedaan dan haar anders leggen en haar kussen opschudden.

Die nacht zei mijn collega, toen de bel van kamer 2 ging: ‘Deze mevrouw is voor jou vannacht’. Verwonderd over deze opmerking ging ik erheen. Ook nu kon ik haar alleen maar draaien. Daarna ging elke keer opnieuw de bel. Steeds voelde ik die donkere sfeer, voelde dat het haar eigenlijk om iets anders ging. Maar wat? Ik knoopte een gesprek aan over haar leven, daardoor kan soms een opening ontstaan. Ze antwoordde zonder terughoudendheid, en als ze door de slaap enigszins was overmand, ging ik weg om vervolgens na tien minuten weer geroepen te worden. Dan vervolgde ik het gesprek – maar, wilde ze het eigenlijk wel daarover hebben? Was het misschien de religieuze kant van haar leven?

Na een paar keer aarzelen vroeg ik: ‘Bent u gelovig?’ Meteen ging het nog maar één kant op, die van het christelijke geloof, hoe zij dit in haar leven in haar eentje had moeten dragen en verwerken, hoe zij er nù over dacht, zo op de drempel van de overgang. Over vertrouwen en over haar ideeën over wat er na haar dood zou komen. Het gesprek was rijk aan beelden. Het leek of er in het donker een kaarsje ging branden. Mevrouw viel in slaap en belde de hele nacht niet meer.

Een paar dagen later las ik in de rapportage dat ze rustig en stil was overleden.

loslaten

Geplaatst in: inspiratie | 0

Een woord dat we in veel verschillende levensfasen gebruiken en waar veel betekenissen mee verbonden zijn.

Als kinderen tijdens het spel al: Laat nou los!

Als volwassene: Je moet niet alles zo serieus opvatten, laat toch eens wat meer los.
In de laatste levensfase, de grootste opgave, waar we helemaal zelf voor staan: de opgave om alles wat ons vertrouwd, dierbaar en lief is los te laten.

Dit grote thema vóór het sterven mocht ik van heel dichtbij meemaken bij het sterven van mijn geliefde.

Het werd geen proces van laat nu maar los, laat maar vallen, het hoeft nu niet meer, maar van bewuste actieve besluiten en daden, waar veel wilskracht in zichtbaar werd.
Vrienden waar bewust voor het laatst afscheid van werd genomen.

Niet langer kunnen gaan en staan. Dan nog voor een paar dagen een rolstoel, tot ook die kon worden weggebracht.

Niet meer kunnen schrijven. “…Zou jij nu in mijn dagboek kunnen opschrijven wat ik erin had willen zetten”?

Alles stap voor stap over boord zetten wat er niet langer toe doet en ballast wordt om uiteindelijk het leven zelf los te willen en kunnen laten en vrij te zijn van alles wat zo lang en liefdevol is vast gehouden.

Van Betekenis tot het einde

Geplaatst in: nieuws | 0

Wederzijds werkt al jaren samen met ‘Van Betekenis tot het einde’, als zogeheten ‘stakeholder’. Op de website van dit initiatief vindt u allerlei hulpmiddelen om met uw familie en vrienden in gesprek te gaan over uw wensen rondom het levenseinde. Nieuw toegevoegd is nu een ‘format’ om in een brief het gesprek aan te gaan over zaken die u rond het levenseinde belangrijk vindt. U vindt nog veel meer mogelijkheden op:
https://www.ikwilmetjepraten.nu/praten-met-je-naasten/
Een fijne website om eens rond te kijken en je te laten inspireren door filmpjes, podcasts e.d.

alles voor elkaar

Geplaatst in: inspiratie | 0

Hij was ver in de tachtig en droeg een ouderwets zwart pak. Hij had iets bedrijvigs, was altijd bezig. Op zijn kamer stond een oud schoolbankje met daarop een computer. Trots liet hij me zien hoe hij de stamboom van zijn vrouw had uitgezocht, heel ver terug, tot in de 7e eeuw. Met een knipoog: “Misschien is er hier of daar wel een zwakke plek in hoor, maar het was voor mijn vrouw mooi om te weten dat ze heel belangrijke voorouders had.” Ik kreeg het geheel mee, op een reeks aan elkaar geplakte papieren afgedrukt, om het eens te bestuderen.

De volgende keer vertelde hij over een nichtje, van wie de ouders zwakbegaafd waren. Ze wilde zo graag de verpleging in, maar hoe dan? Hij had een medische encyclopedie gekocht en die met haar door gestudeerd. Nu was ze al een heel eind op streek met haar studie. Hij stimuleerde haar waar hij kon.

Er was ook een Oeigoerse vrouw die op bezoek kwam. Die had hij voor de supermarkt leren kennen, waar ze de straatkrant verkocht. Ze sprak geen woord Nederlands, dus had hij een woordenboek Oeigoers-Engels gekocht. Als hij boodschappen ging doen nam hij dat mee, en zo konden ze met elkaar ‘praten’. Hij leerde haar een paar woorden Nederlands en vond een adres waar ze kon komen werken in de huishouding.

Zo had hij allerlei mensen om zich heen die van hem hielden, voor wie hij veel betekende. Over zichzelf en zijn ziekte vertelde hij weinig. Hij wist dat hij bij ons was om dood te gaan. Hij nam het als een feit.

Sterven ging als vanzelf. Ineens was hij er niet meer. Hij was klaar met zijn taak.

hier en nu

Geplaatst in: gedichten, inspiratie | 0

de dood nodigt ons uit om

hier en nu te leven,

het mysterie van het leven

ten volle te genieten

 

Anselm Grün

sterven en dood in de huidige maatschappij

Geplaatst in: inspiratie | 0

Het overlijden van een geliefd mens is voor ieder die daarbij aanwezig is, een diepgaande ervaring. Kort tevoren ademde hij nog, was misschien nog contact mogelijk. En nu treedt de dood binnen in het lichaam. Het wordt heel stil. We zien de veranderingen in het lichaam. We sterven als het ware een beetje mee, geraakt door het mysterie van dit moment in het leven van iemand die ons dierbaar is. Iemand, met wie we lief en leed gedeeld hebben en met wie we ons verbonden voelen. Wat maakt hij nu door? Welke weg ligt er nu voor haar? Kunnen we misschien nog op een bepaalde manier in contact met elkaar komen?

Sterven en dood roepen veel vragen in ons op, waar je niet zo gemakkelijk antwoord op krijgt. Vragen die steeds duidelijker klinken, nu het taboe op sterven en dood wat minder groot is geworden. Vragen ook, die samenhangen met de toegenomen behoefte aan autonomie rondom het eigen sterven, zoals die in de euthanasie-wetgeving is vastgelegd.

Tegelijk met die ontwikkeling zijn er de laatste twintig jaar overal in Nederland hospices opgericht, om aan stervenden en hun naasten de omhulling te geven die nodig is in de laatste levensfase. In ieder hospice werken tientallen vrijwilligers, die zich inzetten om er te zijn voor de stervenden en hun naasten.

Vanuit de VPTZ, een overkoepelende organisatie voor vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg, komen landelijk gezien ook talloze vrijwilligers bij mensen die thuis sterven. Zij proberen hen zo liefdevol nabij te zijn, dat zij waardig en goed kunnen sterven. Een teken, dat we als maatschappij langzamerhand wakker worden voor de keuzes waarvoor we gesteld zijn. Keuzes, die vanuit een helder bewustzijn, een open hart en een vrij wilsbesluit gemaakt kunnen worden.

1 2 3 4 5 7