Mijn levenslot en ik – wat heb ik ervan gemaakt?

Wederzijds organiseert workshops, waarbij thema’s uit het boek ‘Het maakt uit hoe je sterft’ verder worden uitgewerkt.

Workshop  met Jolien Wilmar, biografisch schrijver bij ‘Het levensverhaal’
www.hetlevensverhaal.com

Wanneer het grootste gedeelte van het leven is geleefd en het einde in zicht komt, groeit vaak de vraag: Heb ik er eigenlijk wel toe gedaan in dit leven? Heb ik ervan gemaakt wat de bedoeling was?

Tijdens deze schrijf-workshop gaan we onderzoeken welke weg we in dit leven hebben afgelegd. Dit doen we aan de hand van concrete schrijfoefeningen. We hebben een hele dag de tijd om de volgende thema’s te onderzoeken:

Wat kreeg ik van huis uit mee? Waarin heb ik mij ontwikkeld?
Welke eigen besluiten heb ik genomen?
Wat heb ik geschonken in het leven?
Wat heb ik in beweging gezet, wat heb ik aangericht?
Wat was/is de drijvende kracht in mijn leven?
Wat wil ik nog leren, ervaren of doen?

Schrijfervaring is niet nodig.

Er kunnen 20 mensen meedoen, er wordt gewerkt in kleine groepen (binnen de coronaregels)
Tussentijds vinden er momenten van uitwisseling plaats.
Er is voldoende tijd voor het delen van het geschrevene.
Daarbij is iedereen vrij om het geschrevene al dan niet in de groep voor te lezen.

  • Datum: zaterdag 2 oktober 2021
  • Plaats: Gemeentezaal van de Johanneskerk, Badhuisweg 27, 7201 GM Zutphen
  • Tijd: 10.30 tot 16.30 uur, inloop vanaf 10.00 uur
  • Kosten: 30 euro, aanmelding via info@wederzijds-stervenscultuur.nl

U ontvangt een factuur voor de kosten na bijwonen van de workshop, omdat het doorgaan van deze workshop niet helemaal zeker is v.w. de corona-maatregelen rond die tijd.

Voltooid leven – een boekbespreking

    De uitdrukking voltooid leven blijkt in de realiteit ‘een kluwen van onvermogen en onwil om nog langer verbinding te maken met het leven. Het staat voor verdriet over de verloren verbinding; met de wereld om hen heen, maar ook met zichzelf. Het leven gaat door, maar het levensverhaal is voortijdig gestold’. Hierbij spelen vijf thema’s in een rol:   klik hier voor het gehele artikel.

Voltooid leven – weet je het zeker?

Al voor de corona-uitbraak is de discussie is losgebarsten. Het gaat over de vraag of mensen die vinden dat hun leven ‘voltooid’ is en tenminste 75 jaar zijn, hulp moeten kunnen krijgen om te sterven. Er ligt een wetsvoorstel van D66 klaar om dit te regelen.

Maar er is toch al een euthanasiewet? Ja, maar die stelt onder meer ondraaglijk en uitzichtloos lijden als voorwaarde; bij het nu voorliggende wetsvoorstel hoeft daar geen sprake van te zijn. Het volstaat als ik vind dat mijn leven voltooid is, een doodswens heb en een bepaalde leeftijd heb bereikt. Immers individuele keuzevrijheid en zelfbeschikking staan in hoog aanzien. Wie bepaalt wanneer en hoe ik sterf? Ikzelf. Toch?

Voor veel mensen heeft het voorstel van D66 een grote aantrekkingskracht. Anderen, veelal mensen met affiniteit voor de min of meer christelijke partijen, aarzelen en benadrukken dat het allemaal wel heel ‘zorgvuldig’ moet gebeuren en dat de mening van een arts toch wel van doorslaggevend belang moet blijven, zoals nu ook bij de afhandeling van verzoeken om euthanasie.

Discussies die hieruit voortkomen kunnen ontaarden in een woordenspel. Laten we wat dieper in de problematiek doordringen.

Voltooid leven? Je weet niet of je leven voltooid is als je niet weet wat er nog op je weg komt. Of liever, als je niet accepteert wat er nog op je weg komt, als je daaraan geen betekenis kunt geven.

En, inderdaad, de betekenis van gebeurtenissen of situaties die je meemaakt, komt pas achteraf in je bewustzijn.

Het idee achter ‘voltooid leven’ past naadloos in de oprukkende maatschappelijke opvatting dat het in het leven gaat om productiviteit, om aanzien, succes en geluk. Bij het vooruitzicht dat op die gebieden weinig meer te verwachten zal zijn, kan de doodswens ten hoogste nog geblokkeerd worden door doodsangst. Zo’n persoonlijk dilemma komt vaak naar voren in de rond 250 gesprekken die 113-zelfmoordpreventie – schrik niet – per dag voert met hulpvragers.

Daarbij blijkt ook dat een doodswens meestal niet blijvend aanwezig is en dat mensen er positief op terugkijken als het ze lukt aan hun doodswens voorbij te gaan en een andere, misschien wel een nieuwe inhoud aan hun leven te geven.

Vanuit die ervaring bezien is ‘voltooid leven’ een begrip dat past in een ontzielde maatschappij, waarin onderlinge verbinding, steun en hulpverlening nog maar nauwelijks opgebracht worden.

Met vrijheid en zelfbeschikking heeft het dan weinig van doen, eerder met onvrijheid in het denken en voelen en zelfs met sociale druk.

Sociale druk? Ja, het gevoel kan zich opdringen niet nuttig te zijn voor ‘de maatschappij’, alleen maar geld te kosten, ‘dus’ een zinloos bestaan te leiden. Zo zal een doodswens waaraan gevolg wordt gegeven, bijdragen aan de norm dat de zelfgekozen dood een geaccepteerde en goed begaanbare uitweg uit persoonlijke problematiek is. Doe geen beroep op anderen, we hebben het druk en het kost ons geld.

Gaan we die kant op?

Al met al, hoe je aankijkt tegen de zelfgekozen dood op grond van het wetsontwerp voltooid leven, is zeer afhankelijk van het perspectief van waaruit je kijkt.

Meer weten over het wetsontwerp? Klik hier. Een genuanceerder beeld verschijnt als u hier klikt.

Thom Kloes

Eindeloos bewustzijn

Het boek van de bekende cardioloog Pim van Lommel hoeven we nauwelijks meer onder de aandacht te brengen.  Niettemin is het fascinerend hem uitgebreid te horen spreken over het ontstaan van zijn boek en over de verschijnselen en ervaringen die met een bijna doodervaring (of liever korte doodervaring) gepaard gaan.

Hoewel de beeldkwaliteit van deze opname, destijds uit het VPRO programma ‘boeken’ niet optimaal is, is het de moeite waard de drie delen waaruit het interview met Wim Brands bestaat, te bekijken. Klik hier voor het eerste deel van het gesprek.

Van goede beeldkwaliteit is deze opname wel: Pauw & Witteman in gesprek met Machteld Blikman over haar ervaring (klik hier).

Toename van euthanasie en zelfdodingen – Thom Kloes

In 2017 zijn er bij de regionale toetsingscommissies 6585 toepassingen van euthanasie gemeld. Dat is ruim 4% van het aantal overledenen in dat jaar en ruim 8% meer dan in 2016. In de eerste negen maanden van 2018 zijn 4600 toepassingen van euthanasie gemeld. Hoewel euthanasie elk jaar meer voorkomt, is er momenteel sprake van een opvallende daling vergeleken met dezelfde periode in 2017.

In 2017 zijn 1917 zelfdodingen geregistreerd. Dat is ruim 1% meer dan in het jaar daarvoor. Onder jongeren (in de leeftijdsgroep van 10 – 30 jaar) steeg het aantal zelfdodingen opmerkelijk sterk: van 223 naar 276. In deze leeftijdsgroep is zelfdoding veruit de belangrijkste doodsoorzaak. Kijken we naar de kinderen (tussen 10 en 19 jaar), dan zien we een stijging van het aantal zelfdodingen van 48 naar 81: 50 meisjes en 31 jongens.

Hoewel erop wordt aangedrongen, is de achtergrond van de forse stijging van het aantal zelfmoorden bij jongeren nog niet onderzocht. Vaak worden de lange wachttijden in de GGZ als oorzaak genoemd, soms ook een ontoereikende kwaliteit van zorg, en vrijwel altijd de hoge drempel voor een crisisopname. Maar ook het overvolle, gestresste leven dat jongeren zouden leiden en de hoge eisen die aan hen gesteld worden in onze op prestatie gerichte maatschappij, zouden meespelen. Het is goed denkbaar dat zulke factoren van belang zijn, maar nieuw zijn ze niet en versterkt zijn ze in de afgelopen jaren nauwelijks. De stijging van het aantal zelfmoorden in 2017 bij jongeren is uit een heel andere bron te verklaren: copycat, kopieergedrag. Je met iemand identificeren die zichzelf om het leven heeft gebracht, blijkt, als je er toch al aan denkt een einde te maken aan je leven, een belangrijke stimulans te zijn dat ook daadwerkelijk te gaan proberen. Ook het romantiseren in de pers van persoonlijk leed of onvermogen dat tot zelfmoord heeft geleid, werkt in die richting. Er is reden om aan te nemen dat dit soort effecten de afgelopen tijd naar verhouding vaak aan de orde is geweest. Zelfmoord wordt in de pers niet meer omfloerst gebracht en is een ‘hot item’ geworden dat vaak de aandacht vraagt.

Daarbij komen nog andere invloeden, zoals de Netflixserie 13 Reasons Why. De serie draait om de zelfmoord van de 17 jarige Hannah Baker. Ze laat cassettebandjes achter, waarin ze mensen vertelt hoe zij hebben bijgedragen aan haar dood. De zelfmoord van het meisje (met een mes) wordt zeer expliciet in beeld gebracht en wordt voorgesteld als de enige mogelijke uitweg uit haar situatie. Vooral voor jongeren die zelf aan zelfmoord denken en zich herkennen in de hoofdpersoon, zal het bekijken van de serie een risico zijn.