Voltooid leven – een boekbespreking


De uitdrukking voltooid leven blijkt in de realiteit ‘een kluwen van onvermogen en onwil om nog langer verbinding te maken met het leven. Het staat voor verdriet over de verloren verbinding; met de wereld om hen heen, maar ook met zichzelf. Het leven gaat door, maar het levensverhaal is voortijdig gestold’. Hierbij spelen vijf thema’s in een rol: klik hier voor het gehele artikel.

Telefonische gesprekslijn


Helaas kan Wederzijds in verband met de corona-uitbraak nog geen openbare activiteiten organiseren. Wel hebben we een telefonische gesprekslijn geopend voor wie steun wil bij het omgaan met- of het verwerken van de huidige crisis.

De corona-uitbraak treft de een harder dan de ander. Voor nogal wat, vooral oudere mensen leidt de uitbraak tot gevoelens van eenzaamheid of isolatie. De normale sociale contacten, ook met de eigen familie, zijn verschrompeld.  Ook kan men iemand verloren hebben of angstig zijn voor besmetting en ziekte. Of zich zorgen maken over de situatie in Nederland en de wereld.

Uit al deze en nog andere gevoelens en gedachten kan de behoefte voortkomen om met iemand te praten, uw hart te luchten, uw gedachten uit te spreken. Of advies te vragen voor de situatie waarin u zit.  Wederzijds biedt deze mogelijkheden door middel van een telefonische gesprekslijn. Die zijn er meer in Nederland, maar hier heeft u de mogelijkheid te spreken met iemand die zowel competent is als een spirituele achtergrond heeft.

De beschikbaarheid is als volgt:

Maandag van 11-14 uur: Flora Ingenhousz, telefoon 06 11 48 24 06.
Flora Ingenhousz is psychotherapeut

Dinsdag van 14-16 uur: Wim Cornelisse, telefoon 06 441 88 948.
Wim Cornelisse is sociaal psychiatrisch verpleegkundige.

Woensdag van 14-16 uur: Douwe van Houten, telefoon 06 558 98 740.
Douwe van Houten was huisarts bij therapeuticum Widar.

Donderdag van 14-16 uur: Ingrid Deij, telefoon 030 691 36 88.
Ingrid Deij was geestelijk verzorger.

Vrijdag van 10-12 uur: Joukje Pothoven, telefoon 0317 414 378.
Joukje Pothoven werkte als fysiotherapeut in de antroposofische gezondheidszorg.

Zaterdag van 11-13 uur: Adriaan Pijl, telefoon 06 553 90 342
Adriaan Pijl was leerkracht in het vrijeschoolonderwijs.

Bij geen gehoor kunt u bellen naar 0317 414 378. U kunt daar een boodschap achterlaten. U wordt dan terug gebeld om alvast te inventariseren wat uw behoefte is.

Voltooid leven – weet je het zeker?

Al voor de corona-uitbraak is de discussie is losgebarsten. Het gaat over de vraag of mensen die vinden dat hun leven ‘voltooid’ is en tenminste 75 jaar zijn, hulp moeten kunnen krijgen om te sterven. Er ligt een wetsvoorstel van D66 klaar om dit te regelen.

Maar er is toch al een euthanasiewet? Ja, maar die stelt onder meer ondraaglijk en uitzichtloos lijden als voorwaarde; bij het nu voorliggende wetsvoorstel hoeft daar geen sprake van te zijn. Het volstaat als ik vind dat mijn leven voltooid is, een doodswens heb en een bepaalde leeftijd heb bereikt. Immers individuele keuzevrijheid en zelfbeschikking staan in hoog aanzien. Wie bepaalt wanneer en hoe ik sterf? Ikzelf. Toch?

Voor veel mensen heeft het voorstel van D66 een grote aantrekkingskracht. Anderen, veelal mensen met affiniteit voor de min of meer christelijke partijen, aarzelen en benadrukken dat het allemaal wel heel ‘zorgvuldig’ moet gebeuren en dat de mening van een arts toch wel van doorslaggevend belang moet blijven, zoals nu ook bij de afhandeling van verzoeken om euthanasie.

Discussies die hieruit voortkomen kunnen ontaarden in een woordenspel. Laten we wat dieper in de problematiek doordringen.

Voltooid leven? Je weet niet of je leven voltooid is als je niet weet wat er nog op je weg komt. Of liever, als je niet accepteert wat er nog op je weg komt, als je daaraan geen betekenis kunt geven.

En, inderdaad, de betekenis van gebeurtenissen of situaties die je meemaakt, komt pas achteraf in je bewustzijn.

Het idee achter ‘voltooid leven’ past naadloos in de oprukkende maatschappelijke opvatting dat het in het leven gaat om productiviteit, om aanzien, succes en geluk. Bij het vooruitzicht dat op die gebieden weinig meer te verwachten zal zijn, kan de doodswens ten hoogste nog geblokkeerd worden door doodsangst. Zo’n persoonlijk dilemma komt vaak naar voren in de rond 250 gesprekken die 113-zelfmoordpreventie – schrik niet – per dag voert met hulpvragers.

Daarbij blijkt ook dat een doodswens meestal niet blijvend aanwezig is en dat mensen er positief op terugkijken als het ze lukt aan hun doodswens voorbij te gaan en een andere, misschien wel een nieuwe inhoud aan hun leven te geven.

Vanuit die ervaring bezien is ‘voltooid leven’ een begrip dat past in een ontzielde maatschappij, waarin onderlinge verbinding, steun en hulpverlening nog maar nauwelijks opgebracht worden.

Met vrijheid en zelfbeschikking heeft het dan weinig van doen, eerder met onvrijheid in het denken en voelen en zelfs met sociale druk.

Sociale druk? Ja, het gevoel kan zich opdringen niet nuttig te zijn voor ‘de maatschappij’, alleen maar geld te kosten, ‘dus’ een zinloos bestaan te leiden. Zo zal een doodswens waaraan gevolg wordt gegeven, bijdragen aan de norm dat de zelfgekozen dood een geaccepteerde en goed begaanbare uitweg uit persoonlijke problematiek is. Doe geen beroep op anderen, we hebben het druk en het kost ons geld.

Gaan we die kant op?

Al met al, hoe je aankijkt tegen de zelfgekozen dood op grond van het wetsontwerp voltooid leven, is zeer afhankelijk van het perspectief van waaruit je kijkt.

Meer weten over het wetsontwerp? Klik hier. Een genuanceerder beeld verschijnt als u hier klikt.

Thom Kloes

Workshops van Wederzijds

Wederzijds organiseert workshops, waarbij thema’s uit het boek ‘Het maakt uit hoe je sterft’ verder worden uitgewerkt.
De komende workshops zijn:

Wegens de corona crisis zijn deze drie workshops voor onbepaalde tijd uitgesteld

Het loslatingsproces voor en na de dood

In de laatste levensfase doen we nieuwe ervaringen op, voordat we  echt klaar zijn om te sterven. Een van die ervaringen is het durven en kunnen loslaten. Bij euthanasie maak je die essentiële fase niet mee. Wat mis je dan?
Luc Vandecasteele (arts) bespreekt welke vormen van loslaten er aan de orde zijn, zowel voor als na het sterven. Vooraf een korte inleiding van Thom Kloes over het boek ‘Het maakt uit hoe je sterft’.
Na de beide inleidingen worden, in gezamenlijk gesprek, persoonlijke vragen en ervaringen uitgewisseld.

– Plaats: gezondheidscentrum Mercuur, Frankrijkstraat 126, 5622 AH Eindhoven.
– Kosten € 17,50.
– Maximaal 25 deelnemers.

 

Ontwikkelen van inzichten en ervaringen

rond het voortbestaan na de dood

Elke opvatting over euthanasie wordt bepaald door opvattingen over de dood. De grote vraag daarbij is of de dood het einde betekent van ons bewustzijn, of dat er iets van ons voortleeft. Om een beeld van een eventueel leven na de dood te vinden, schetst Jaap van de Weg (arts) een weg om daar zoekend, denkend en ervarend dichter bij te komen. Hieraan wordt in deze langere workshop (anderhalve dag) gezamenlijk gewerkt. De workshop wordt aangevuld met een bijdrage van Bastiaan Baan, geestelijke in de Christengemeenschap, op de zaterdagmiddag.

– Datum: vrijdagavond 27 maart (20-22 uur) en zaterdag 28 maart (09.30-16.30 uur, inloop vanaf 09.00 uur).

– Plaats: gebouw Helicon, Socrateslaan 22A, 3707 GL Zeist.

– Kosten € 52,50. U kunt dit overmaken naar: NL28TRIO 0390 4207 51 tnv Stichting Wederzijds.

– Maximaal 18 deelnemers.

 

Wanneer is mijn leven voltooid?

We gaan met Jolien Wilmar vanuit een persoonlijk biografisch motief met deze vraag aan de slag. Noteer alvast: zaterdag 2 mei van 09.45 – 16.00 uur. Zutphen, tuinzaal van de kerk van de Christengemeenschap.

Eindeloos bewustzijn

Het boek van de bekende cardioloog Pim van Lommel hoeven we nauwelijks meer onder de aandacht te brengen.  Niettemin is het fascinerend hem uitgebreid te horen spreken over het ontstaan van zijn boek en over de verschijnselen en ervaringen die met een bijna doodervaring (of liever korte doodervaring) gepaard gaan.

Hoewel de beeldkwaliteit van deze opname, destijds uit het VPRO programma ‘boeken’ niet optimaal is, is het de moeite waard de drie delen waaruit het interview met Wim Brands bestaat, te bekijken. Klik hier voor het eerste deel van het gesprek.

Van goede beeldkwaliteit is deze opname wel: Pauw & Witteman in gesprek met Machteld Blikman over haar ervaring (klik hier).

Toename van euthanasie en zelfdodingen – Thom Kloes

In 2017 zijn er bij de regionale toetsingscommissies 6585 toepassingen van euthanasie gemeld. Dat is ruim 4% van het aantal overledenen in dat jaar en ruim 8% meer dan in 2016. In de eerste negen maanden van 2018 zijn 4600 toepassingen van euthanasie gemeld. Hoewel euthanasie elk jaar meer voorkomt, is er momenteel sprake van een opvallende daling vergeleken met dezelfde periode in 2017.

In 2017 zijn 1917 zelfdodingen geregistreerd. Dat is ruim 1% meer dan in het jaar daarvoor. Onder jongeren (in de leeftijdsgroep van 10 – 30 jaar) steeg het aantal zelfdodingen opmerkelijk sterk: van 223 naar 276. In deze leeftijdsgroep is zelfdoding veruit de belangrijkste doodsoorzaak. Kijken we naar de kinderen (tussen 10 en 19 jaar), dan zien we een stijging van het aantal zelfdodingen van 48 naar 81: 50 meisjes en 31 jongens.

Hoewel erop wordt aangedrongen, is de achtergrond van de forse stijging van het aantal zelfmoorden bij jongeren nog niet onderzocht. Vaak worden de lange wachttijden in de GGZ als oorzaak genoemd, soms ook een ontoereikende kwaliteit van zorg, en vrijwel altijd de hoge drempel voor een crisisopname. Maar ook het overvolle, gestresste leven dat jongeren zouden leiden en de hoge eisen die aan hen gesteld worden in onze op prestatie gerichte maatschappij, zouden meespelen. Het is goed denkbaar dat zulke factoren van belang zijn, maar nieuw zijn ze niet en versterkt zijn ze in de afgelopen jaren nauwelijks. De stijging van het aantal zelfmoorden in 2017 bij jongeren is uit een heel andere bron te verklaren: copycat, kopieergedrag. Je met iemand identificeren die zichzelf om het leven heeft gebracht, blijkt, als je er toch al aan denkt een einde te maken aan je leven, een belangrijke stimulans te zijn dat ook daadwerkelijk te gaan proberen. Ook het romantiseren in de pers van persoonlijk leed of onvermogen dat tot zelfmoord heeft geleid, werkt in die richting. Er is reden om aan te nemen dat dit soort effecten de afgelopen tijd naar verhouding vaak aan de orde is geweest. Zelfmoord wordt in de pers niet meer omfloerst gebracht en is een ‘hot item’ geworden dat vaak de aandacht vraagt.

Daarbij komen nog andere invloeden, zoals de Netflixserie 13 Reasons Why. De serie draait om de zelfmoord van de 17 jarige Hannah Baker. Ze laat cassettebandjes achter, waarin ze mensen vertelt hoe zij hebben bijgedragen aan haar dood. De zelfmoord van het meisje (met een mes) wordt zeer expliciet in beeld gebracht en wordt voorgesteld als de enige mogelijke uitweg uit haar situatie. Vooral voor jongeren die zelf aan zelfmoord denken en zich herkennen in de hoofdpersoon, zal het bekijken van de serie een risico zijn.