Stervensbeschouwelijke vragen

Vragen ter voorbereiding op het sterven

Levensbeschouwelijk is er online veel goede informatie te vinden met betrekking tot het maken van een levenstestament, een gewoon testament en een wilsverklaring. Ook kun je zelf een wensen-boekje invullen (vaak aangeboden door een locale uitvaartbegeleider), om je wensen rond de uitvaart vast te leggen. Als je nog geen levenstestament, testament of wilsverklaring hebt opgesteld, of nog geen contact had met een uitvaartbegeleider hierover, doe dat dan vooral. Je vindt meer informatie over het verschil tussen deze vier verschillende documenten verderop, op bladzij 3.
Echter, in die vier documenten zul je vooral vragen zien over medische, juridische en praktische keuzes die je wilt vastleggen. Omdat je er nauwelijks vragen in vindt met betrekking tot de innerlijke, spirituele kant van het sterven, heeft Wederzijds, als aanvulling, onderstaande lijst vragen opgesteld.
Zie die vragen als een handvat voor je eigen innerlijke voorbereiding op het sterven, als inspiratie. Ze kunnen je helpen om een gesprek aan te gaan met jezelf. Het zijn vragen die er toe doen voor jezelf. Ze helpen om in stilte je eigen gedachten rondom het sterven te vormen. Wellicht zullen ook je naasten er iets aan hebben, als je met hen deelt hoe jij je wilt voorbereiden.


‘Stervensbeschouwelijke’ vragen

Wat denk je dat er gebeurt na de dood?

Welke voorstelling maak je je over hoe het er aan de andere kant uitziet?

Denk je dat je wordt opgewacht na de dood? Wie zou(den) er dan op jou wachten?

Maakt het in jouw ogen uit of je bewust of onbewust de overgang naar de dood maakt, al of niet door gebruik van bepaalde medicijnen?

Wat zou voor jou een mooie manier van ‘overgaan’ of sterven zijn?

Is er iets rond het sterven, waar je moeite mee hebt?

Of iets, waar je bang voor bent of waar je juist benieuwd naar bent?

Zijn er belangrijke dingen die je nog wilt of moet doen?

Wat ligt er nog in je leven wat nog niet klaar is, wat je nog zou willen afronden of afmaken?

Is er iemand die je nog wilt vergeven?

Welke belangrijke levenslessen zou je graag willen doorgeven?

Wat zou je nog willen vertellen of opschrijven?

Aan wie zou je nog iets willen vragen?

Kun je je er een voorstelling van maken hoe het uiteindelijke ’loslaten’ eruit ziet?

Weten je dierbaren hoe jij over bovenstaande vragen denkt?

Kunnen zij jouw wensen kenbaar maken als je dat zelf niet meer kan? Wie zal jou dan vertegenwoordigen?

De antwoorden op deze laatste twee vragen kun je in een levenstestament (zie hieronder) vastleggen, als je wilt dat ze rechtsgeldigheid hebben.


De andere documenten

Er zijn vier verschillende documenten rond de laatste levensfase die door veel mensen worden gebruikt. Hieronder vind je een korte uitleg over waarvoor elk van deze documenten bedoeld is.

Testament

In een testament regel je allerlei zaken voor de afwikkeling na het overlijden. Hoe en onder wie je erfenis wordt verdeeld en wie jouw erfenis afwikkelt, dat wordt de executeur genoemd. Het testament treedt in werking na het overlijden.
Meer informatie: https://www.notaris.nl/testament/testament-opstellen

Levenstestament

In een levenstestament leg je vast wie jouw financiële, medische en persoonlijke zaken zal regelen als je dit door ziekte of ouderdom zelf niet meer kunt. En op welke manier die persoon dat zal doen. Het levenstestament treedt in werking op het moment dat je zelf geen beslissingen meer kunt nemen, dus al tijdens je leven . Er kunnen meerdere personen hiervoor gemachtigd worden.
Meer informatie: https://www.notaris.nl/levenstestament/levenstestament-en-volmacht

Wilsverklaringen

In een wilsverklaring geef je aan welke behandelingen je in een bepaalde situatie nog wel of juist niet meer wil ondergaan. Het gaat hier in het algemeen om wensen m.b.t. medische beslissingen, vaak rond het levenseinde. Zo kun je in een wilsverklaring vastleggen of je wel of niet beademd of gesedeerd wilt worden, en of je zou willen dat er euthanasie op jou wordt toegepast, onder welke voorwaarden of omstandigheden. Overleg met je dokter over de formulering van zo’n euthanasie-wilsverklaring. Die werkt alleen als hij correct en helder geformuleerd is.
Daarnaast kun je ook vastleggen onder welke omstandigheden je geen behandeling meer wilt, m.a.w. een behandelverbod. Al deze verklaringen kun je (eventueel samen met je naasten) met je arts vastleggen. Ze kunnen ook deel uitmaken van een officieel levenstestament.
Als je er zeker van wil zijn dat je niet gereanimeerd zult worden, kun je het beste een zogeheten niet-reanimeren-penning dragen. Bij een noodgeval moet onmiddellijk worden gehandeld, er is geen tijd om een dokter te raadplegen of je wel gereanimeerd wilt worden. Zo’n penning dragen geeft hulpverleners duidelijkheid in een hectische situatie.
Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/levenseinde-en-euthanasie/vraag-en-antwoord/wilsverklaring-opstellen
Zie: https://www.patientenfederatie.nl/niet-reanimerenpenning

Wensen-boekje

Bij het vastleggen van je wensen rondom je uitvaart is een wensen-boekje een geschikt hulpmiddel. Veel uitvaartbegeleiders bieden zo’n boekje aan. Ze lopen uiteen van een afvink-lijstje tot inspirerende vragen en ideeën.

Laatste aandachtspunt: het Donor-register

Sinds juli 2020 geldt de nieuwe donor-wet. In deze wet is vastgelegd dat iedereen boven de 18 jaar automatisch in het donor-register wordt geregistreerd. Als je niet reageert op oproepen via de briefkaart die het komende jaar verstuurd wordt, komt automatisch bij je naam ‘Geen bezwaar tegen orgaandonatie’ te staan. Dit betekent dat, als je niets doet, verondersteld wordt dat je akkoord gaat met het doneren van je organen. Als je dat niet wilt, moet je in het donor-register vastleggen dat je geen orgaandonor wilt zijn. Dat kan digitaal.

Zie: https://www.donorregister.nl

 

Tot slot

Bespreek de vragen en antwoorden uit deze documenten ook met je naasten, zodat zij op de hoogte zijn van jouw wensen en die ook makkelijk kunnen terugvinden als dat nodig is.

U kunt het document met ‘Stervensbeschouwelijke’ vragen downloaden als PDF om te printen en te bewaren.

Download de ‘Stervensbeschouwelijke’ vragen

Cursus: Maak je eigen wade – vanaf 23 oktober

Bezig zijn met de dood verrijkt je leven. Atelier Alewijn verzorgt vanaf 23 oktober een cursus om je
eigen lijkwade te ontwerpen. Je hoeft niet in een kist, je kunt gewoon in mooie stoffen afscheid
nemen, op een baar of in een mand. In je eigen wade wordt het afscheid warmer en intiemer. Het lijkt
misschien een gek idee, maar het is erg leuk om hier samen in een kleine groep mee bezig te zijn.
Je staat stil bij je leven, wat voor jou belangrijk is en dat neem je mee in je eigen ontwerp.
Word je hier blij van, kijk dan voor meer informatie op de website: www.atelieralewijn.nl, of neem
telefonisch contact op met Marijke Ott; Tel: 06 444 161 09.

 

Wade of lijkwade

Lijkwades zijn al eeuwenlang gebruikelijk in alle culturen. Voordat de kist zijn intrede deed werd ook
hier de wade gebruikt, denk aan de lijkwade van Turijn. Sinds 1991 mag je in Nederland weer worden
begraven of gecremeerd in een lijkwade, mits deze van natuurlijk materiaal is gemaakt en de
overledene compleet is afgedekt. In plaats van een kist gebruik je een draagbaar of een open mand.

Momenteel groeit de belangstelling voor de dood. Als je een uitvaart meemaakt bedenk je wat je zelf
zou willen. Lijkwades worden bekender en steeds meer mensen kiezen ervoor. Als je je eigen wade
maakt, neem je de verantwoordelijkheid voor je levenseinde. Het ontzorgt je omgeving en het geeft je
zelf rust. In de cursus beginnen we met het maken van een collage over wie je bent. De kleuren,
vormen en symbolen zijn een inspiratiebron en kunnen verwerkt worden in de wade.
Bij je afscheid zul je toegedekt in je eigen prachtige kleed worden weggebracht.

Deze cursus haalt de dood uit de schaduw, het verlicht de zwaarte en het erkent de onvermijdelijkheid
van de dood. Ik help je om je afscheid op jouw manier voor te bereiden en vorm te geven in stof.
Het is heel inspirerend om te doen en het geeft je nieuwe levensenergie.

Wie: Marijke Ott, Atelier Alewijn
Wat: Cursus lijkwade maken
Waar: Afscheidshuis Koningshof, Koningsweg 20, 3762 EC Soest
Wanneer: Vrijdagmiddag 23 okt, 30 okt, 6 nov, 13 nov, 20 nov en 27 nov
Hoe laat: Van 13.00 uur tot 17.00 uur
Hoeveel: Voor 4 tot 6 cursisten
Bijdrage: € 395, exclusief materiaal
Website: https://www.alewijn-lijkwades.nl/cursus-maak-een-lijkwade/
Contact: Telefoon 06 444 161 09
E-mail: info@atelieralewijn.nl

Workshops van Wederzijds

Wederzijds organiseert workshops, waarbij thema’s uit het boek ‘Het maakt uit hoe je sterft’ verder worden uitgewerkt. De workshop met Jaap van de Weg vindt in december plaats in Zeist, zie hieronder.

Over de overige workshops beslissen we binnenkort.

Ontwikkelen van inzichten en ervaringen

rond het voortbestaan na de dood

Elke opvatting over euthanasie wordt bepaald door opvattingen over de dood. De grote vraag daarbij is of de dood het einde betekent van ons bewustzijn, of dat er iets van ons voortleeft. Om een beeld van een eventueel leven na de dood te vinden, schetst Jaap van de Weg (arts) een weg om daar zoekend, denkend en ervarend dichter bij te komen. Hieraan wordt in deze langere workshop (anderhalve dag) gezamenlijk gewerkt.

– Datum: vrijdagavond 11 december (20-22 uur) en zaterdag 12 december (09.30-16.30 uur, inloop vanaf 09.00 uur).

– Plaats: gebouw Helicon, Socrateslaan 22A, 3707 GL Zeist.

– Kosten € 52,50. U kunt dit overmaken naar: NL28TRIO 0390 4207 51 t.n.v Stichting Wederzijds.

– Maximaal 16 deelnemers. Het is nodig dat u zich persoonlijk aanmeldt bij Thom Kloes via info@wederzijds-stervenscultuur.nl

Degenen die zich voor de in april afgelaste workshop hadden aangemeld, krijgen persoonlijk bericht.

 

Binnenkort beslissen we over de onderstaande workshops:

Het loslatingsproces voor en na de dood

In de laatste levensfase doen we nieuwe ervaringen op, voordat we  echt klaar zijn om te sterven. Een van die ervaringen is het durven en kunnen loslaten. Bij euthanasie maak je die essentiële fase niet mee. Wat mis je dan?
Luc Vandecasteele (arts) bespreekt welke vormen van loslaten er aan de orde zijn, zowel voor als na het sterven. Vooraf een korte inleiding van Thom Kloes over het boek ‘Het maakt uit hoe je sterft’.
Na de beide inleidingen worden, in gezamenlijk gesprek, persoonlijke vragen en ervaringen uitgewisseld.

– Plaats: gezondheidscentrum Mercuur, Frankrijkstraat 126, 5622 AH Eindhoven.
– Kosten € 17,50.
– Maximaal 15 deelnemers.

 

Wanneer is mijn leven voltooid?

We gaan met Jolien Wilmar vanuit een persoonlijk biografisch motief met deze vraag aan de slag in Zutphen, tuinzaal van de kerk van de Christengemeenschap. Datum en kosten zijn nog niet vastgesteld.

Natuurlijk sterven

Kent u een mooi of bijzonder stervensverhaal?

Voor het boek ‘Natuurlijk sterven’ zoek ik nog een aantal waargebeurde verhalen over mensen die hun sterven heel bewust en zonder ingrepen zijn aangegaan. Soms gaan mensen vloeiend over van de ene werkelijkheid in de andere en soms gaat het proces van sterven met strijd gepaard.
Beide vormen kunnen als voorbeeld dienen dat sterven een natuurlijk onderdeel van leven is. Dat het zorgvuldig afronden van het huidige bestaan waardevol is om ten volle te beleven, zodat uiteindelijk de persoon zelf ontlast en vredig kan vertrekken en zijn omgeving die intense periode of dat bijzondere moment als een inspirerende herinnering kan koesteren.
Ik hoop met het verzamelboek over natuurlijk sterven de angst voor sterven te verminderen. De toenemende vraag om euthanasie verontrust mij. Juist in die kwetsbare tijd van ernstig ziek zijn of heel oud, kunnen we nog zoveel ontdekken over wat werkelijk van belang is.

‘Gezegend is de invloed van de ene echt liefhebbende ziel op de ander’. George Eliot

Wanneer u een inbreng overweegt kunt u mij bellen of mailen: 0515-785576 carolienleusink@ziggo.nl

Cursus: Hoe kleuren je levenservaringen
je kijk op de oude dag en de dood?

Hoe vind je het om ouder te worden; ervaar je het als een rijkdom of vind je oud-worden voornamelijk lastig?
Hoe is het om niet meer te kunnen wat je vroeger kon?
Vraag je je af wat voor zin je leven op dit lagere pitje nog heeft?

In deze cursus gaan we onderzoeken hoe onze kijk op de oude dag en op het einde van het leven gekleurd is door onze levenservaringen. Groeide je op in de oorlog? Had je een zieke broer of zus? Werd je jong geconfronteerd met de plotselinge dood van naaste familie? Zag je het verdriet van je ouders over het verlies van vrienden aan aids of aan zelfmoord? Samen gaan we in gesprek over de mooie en de beangstigende voorbeelden die we in de loop van onze lange levens tegengekomen zijn. Helderheid over die voorbeelden geeft ons een kans om ons af te vragen wat wij zelf willen voorleven voor de jongere generaties. Welke innerlijke kwaliteiten mogen we nog (verder) ontwikkelen om goed te leven met de dood in zicht? Wat wacht er nog om afgemaakt te worden? Hoe spreken we met onze kinderen over ons naderende levenseinde?

We zullen soms individueel werken, soms in kleine groepjes en soms in de hele groep met onze groeps- en- lotgenoten ervaringen delen.

Groepsgrootte: 6-8 deelnemers

Totaal 7 bijeenkomsten: 19 oktober, 2, 16 en 30 november
14 december, 11 en 25 januari

Tijd: 14:30-16:30 met inloop vanaf 14:00 uur

Deze cursus wordt gegeven door Johan Vaatstra en Flora IngenHousz.

Kosten: totaal 70 euro.

Inschrijving door een mail te sturen naar floraimsw@gmail.com
en € 70 te storten naar haar rekening: NL82 RABO 0126 0897 52 

Inschrijving is definitief na betaling.

 

Plaats: De Pauluskerk, Rijsenburgselaan 2a, Driebergen
Voor vragen: bel Johan Vaatstra op 06 46 44 13 11

Keuzes over behandeling bij ernstige ziekte

Als je van de dokter hoort dat je niet meer beter kunt worden, is dat een diep ingrijpend bericht.
Vaak kan er nog wel behandeld worden, om je leven te verlengen. Waar kies je dan voor: langer leven of kwaliteit van leven? Bijgaand filmpje laat ons meebeleven hoe mensen hier mee omgegaan zijn.

Bijna-doodervaring van een wetenschapper

Eben Alexander werd bekend door zijn boek ‘Proof of heaven’. Hij, een neurochirurg, was 7 dagen lang in een wereld waar hij allerlei ingrijpende ervaringen doormaakte. Een wereld die we allemaal zullen beleven als we overlijden. Daarvan is Eben Alexander zeker. Zijn visie op het leven is door zijn ervaring totaal veranderd.

Deze video is gepubliceerd op 12 april 2017

Het boek ‘Proof of heaven’ is vertaald in het Nederlands als ‘Na dit leven’.
Hier staat een korte introductie van het boek.



Gesprekscafés

Wederzijds biedt gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan over leven en sterven. Wat komen we tegen bij het ouder worden, wat is dan belangrijk en hoe werken we daaraan, wat zijn onze verwachtingen van het stervensproces? De gesprekscafés staan open voor ieder die over leven en sterven van gedachten wil wisselen, ervaringen wil delen of gewoon komt om te luisteren naar anderen.

Binnen het ruime onderwerp ‘leven en sterven’ kunnen de deelnemers naar behoefte thema’s naar voren brengen die hun interesse hebben of waarover vragen leven. De sfeer is informeel, openheid en betrokkenheid bij elkaar kunnen leiden tot bijzondere en intense persoonlijke ervaringen. We kunnen elkaar steunen in het gaan van de eigen weg.

Er zijn gesprekscafés in Zeist, Zutphen, Emmen en in Driebergen. Meer informatie, data en locaties vindt u als u hier klikt.

We streven ernaar om het aantal gesprekscafés uit te breiden. Spreekt het idee van een gesprekscafé in uw eigen woonplaats u aan? Neem dan contact op met de secretaris van het bestuur via info@wederzijds-stervenscultuur.nl