Brochure over stervensbegeleiding

Hoe kun je een stervende het beste ondersteunen, op basis van inzichten uit de antroposofie?

Plegan Opleidingen publiceerde een interessante brochure over palliatieve zorg, gezien vanuit de mogelijkheden van  verpleegkundigen en therapeuten: ‘Zorg in de laatste levensfase’.
De brochure kan ook naasten helpen om de stervende liefdevol nabij te zijn.

Plegan Opleidingen bevordert en coördineert cursussen en opleidingen voor het verplegen van mensen in verschillende levenssituaties, geïnspireerd vanuit antroposofie.

Download hier de brochure Zorg in de laatste levensfase.

In de brochure vindt u informatie over antroposofische interventies rondom het stervensproces, het werken met euritmie-oefeningen en het uitvaartritueel van de Christengemeenschap.

Er zijn gedichten en schilderijen opgenomen waarin de dood centraal staat, en er staat informatie voor het voorlezen van sprookjes die de overgang voor de stervende kunnen vergemakkelijken.

Op de website van Plegan vindt u verdere informatie:
https://www.plegan.nl/literatuur-74.html

Oproep om ervaringen te delen
over bewust stoppen met eten en drinken

De Onderzoeksgroep van stichting Wederzijds komt graag in contact met mensen die van nabij hebben meegemaakt dat een dierbare overleed door bewust te stoppen met eten en drinken.
Daarnaast ook met mensen die zelf met dit proces van ‘bewust stoppen met eten en drinken’ begonnen zijn, maar tijdens het proces weer gestopt zijn.

We zouden blij zijn als we u een vragenlijst mogen toesturen over het verloop van het proces en over uw ervaringen en gevoelens in die dagen en (eventueel) na het overlijden.

U krijgt de betreffende vragenlijst toegestuurd als u uw mailadres aan ons doorgeeft.
Dat kan via wederzijds-stervenscultuur.nl
We zullen uiteraard vertrouwelijk met uw gegevens omgaan.

De Onderzoeksgroep van Wederzijds bestaat uit een aantal antroposofische artsen, een apotheker, een geestelijke van de Christengemeenschap en enkele bestuursleden.

Stervensbeschouwelijke vragen

Vragen ter voorbereiding op het sterven

Levensbeschouwelijk is er online veel goede informatie te vinden met betrekking tot het maken van een levenstestament, een gewoon testament en een wilsverklaring. Ook kun je zelf een wensen-boekje invullen (vaak aangeboden door een locale uitvaartbegeleider), om je wensen rond de uitvaart vast te leggen. Als je nog geen levenstestament, testament of wilsverklaring hebt opgesteld, of nog geen contact had met een uitvaartbegeleider hierover, doe dat dan vooral. Je vindt meer informatie over het verschil tussen deze vier verschillende documenten verderop, op bladzij 3.
Echter, in die vier documenten zul je vooral vragen zien over medische, juridische en praktische keuzes die je wilt vastleggen. Omdat je er nauwelijks vragen in vindt met betrekking tot de innerlijke, spirituele kant van het sterven, heeft Wederzijds, als aanvulling, onderstaande lijst vragen opgesteld.
Zie die vragen als een handvat voor je eigen innerlijke voorbereiding op het sterven, als inspiratie. Ze kunnen je helpen om een gesprek aan te gaan met jezelf. Het zijn vragen die er toe doen voor jezelf. Ze helpen om in stilte je eigen gedachten rondom het sterven te vormen. Wellicht zullen ook je naasten er iets aan hebben, als je met hen deelt hoe jij je wilt voorbereiden.


‘Stervensbeschouwelijke’ vragen

Wat denk je dat er gebeurt na de dood?

Welke voorstelling maak je je over hoe het er aan de andere kant uitziet?

Denk je dat je wordt opgewacht na de dood? Wie zou(den) er dan op jou wachten?

Maakt het in jouw ogen uit of je bewust of onbewust de overgang naar de dood maakt, al of niet door gebruik van bepaalde medicijnen?

Wat zou voor jou een mooie manier van ‘overgaan’ of sterven zijn?

Is er iets rond het sterven, waar je moeite mee hebt?

Of iets, waar je bang voor bent of waar je juist benieuwd naar bent?

Zijn er belangrijke dingen die je nog wilt of moet doen?

Wat ligt er nog in je leven wat nog niet klaar is, wat je nog zou willen afronden of afmaken?

Is er iemand die je nog wilt vergeven?

Welke belangrijke levenslessen zou je graag willen doorgeven?

Wat zou je nog willen vertellen of opschrijven?

Aan wie zou je nog iets willen vragen?

Kun je je er een voorstelling van maken hoe het uiteindelijke ’loslaten’ eruit ziet?

Weten je dierbaren hoe jij over bovenstaande vragen denkt?

Kunnen zij jouw wensen kenbaar maken als je dat zelf niet meer kan? Wie zal jou dan vertegenwoordigen?

De antwoorden op deze laatste twee vragen kun je in een levenstestament (zie hieronder) vastleggen, als je wilt dat ze rechtsgeldigheid hebben.


De andere documenten

Er zijn vier verschillende documenten rond de laatste levensfase die door veel mensen worden gebruikt. Hieronder vind je een korte uitleg over waarvoor elk van deze documenten bedoeld is.

Testament

In een testament regel je allerlei zaken voor de afwikkeling na het overlijden. Hoe en onder wie je erfenis wordt verdeeld en wie jouw erfenis afwikkelt, dat wordt de executeur genoemd. Het testament treedt in werking na het overlijden.
Meer informatie: https://www.notaris.nl/testament/testament-opstellen

Levenstestament

In een levenstestament leg je vast wie jouw financiële, medische en persoonlijke zaken zal regelen als je dit door ziekte of ouderdom zelf niet meer kunt. En op welke manier die persoon dat zal doen. Het levenstestament treedt in werking op het moment dat je zelf geen beslissingen meer kunt nemen, dus al tijdens je leven . Er kunnen meerdere personen hiervoor gemachtigd worden.
Meer informatie: https://www.notaris.nl/levenstestament/levenstestament-en-volmacht

Wilsverklaringen

In een wilsverklaring geef je aan welke behandelingen je in een bepaalde situatie nog wel of juist niet meer wil ondergaan. Het gaat hier in het algemeen om wensen m.b.t. medische beslissingen, vaak rond het levenseinde. Zo kun je in een wilsverklaring vastleggen of je wel of niet beademd of gesedeerd wilt worden, en of je zou willen dat er euthanasie op jou wordt toegepast, onder welke voorwaarden of omstandigheden. Overleg met je dokter over de formulering van zo’n euthanasie-wilsverklaring. Die werkt alleen als hij correct en helder geformuleerd is.
Daarnaast kun je ook vastleggen onder welke omstandigheden je geen behandeling meer wilt, m.a.w. een behandelverbod. Al deze verklaringen kun je (eventueel samen met je naasten) met je arts vastleggen. Ze kunnen ook deel uitmaken van een officieel levenstestament.
Als je er zeker van wil zijn dat je niet gereanimeerd zult worden, kun je het beste een zogeheten niet-reanimeren-penning dragen. Bij een noodgeval moet onmiddellijk worden gehandeld, er is geen tijd om een dokter te raadplegen of je wel gereanimeerd wilt worden. Zo’n penning dragen geeft hulpverleners duidelijkheid in een hectische situatie.
Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/levenseinde-en-euthanasie/vraag-en-antwoord/wilsverklaring-opstellen
Zie: https://www.patientenfederatie.nl/niet-reanimerenpenning

Wensen-boekje

Bij het vastleggen van je wensen rondom je uitvaart is een wensen-boekje een geschikt hulpmiddel. Veel uitvaartbegeleiders bieden zo’n boekje aan. Ze lopen uiteen van een afvink-lijstje tot inspirerende vragen en ideeën.

Laatste aandachtspunt: het Donor-register

Sinds juli 2020 geldt de nieuwe donor-wet. In deze wet is vastgelegd dat iedereen boven de 18 jaar automatisch in het donor-register wordt geregistreerd. Als je niet reageert op oproepen via de briefkaart die het komende jaar verstuurd wordt, komt automatisch bij je naam ‘Geen bezwaar tegen orgaandonatie’ te staan. Dit betekent dat, als je niets doet, verondersteld wordt dat je akkoord gaat met het doneren van je organen. Als je dat niet wilt, moet je in het donor-register vastleggen dat je geen orgaandonor wilt zijn. Dat kan digitaal.

Zie: https://www.donorregister.nl

 

Tot slot

Bespreek de vragen en antwoorden uit deze documenten ook met je naasten, zodat zij op de hoogte zijn van jouw wensen en die ook makkelijk kunnen terugvinden als dat nodig is.

U kunt het document met ‘Stervensbeschouwelijke’ vragen downloaden als PDF om te printen en te bewaren.

Download de ‘Stervensbeschouwelijke’ vragen

Keuzes over behandeling bij ernstige ziekte

Als je van de dokter hoort dat je niet meer beter kunt worden, is dat een diep ingrijpend bericht.
Vaak kan er nog wel behandeld worden, om je leven te verlengen. Waar kies je dan voor: langer leven of kwaliteit van leven? Bijgaand filmpje laat ons meebeleven hoe mensen hier mee omgegaan zijn.

Bijna-doodervaring van een wetenschapper

Eben Alexander werd bekend door zijn boek ‘Proof of heaven’. Hij, een neurochirurg, was 7 dagen lang in een wereld waar hij allerlei ingrijpende ervaringen doormaakte. Een wereld die we allemaal zullen beleven als we overlijden. Daarvan is Eben Alexander zeker. Zijn visie op het leven is door zijn ervaring totaal veranderd.

Deze video is gepubliceerd op 12 april 2017

Het boek ‘Proof of heaven’ is vertaald in het Nederlands als ‘Na dit leven’.
Hier staat een korte introductie van het boek.



Gesprekscafés

Wederzijds biedt gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan over leven en sterven. Wat komen we tegen bij het ouder worden, wat is dan belangrijk en hoe werken we daaraan, wat zijn onze verwachtingen van het stervensproces? De gesprekscafés staan open voor ieder die over leven en sterven van gedachten wil wisselen, ervaringen wil delen of gewoon komt om te luisteren naar anderen.

Binnen het ruime onderwerp ‘leven en sterven’ kunnen de deelnemers naar behoefte thema’s naar voren brengen die hun interesse hebben of waarover vragen leven. De sfeer is informeel, openheid en betrokkenheid bij elkaar kunnen leiden tot bijzondere en intense persoonlijke ervaringen. We kunnen elkaar steunen in het gaan van de eigen weg.

Er zijn gesprekscafés in Zeist, Zutphen, Emmen en in Driebergen. Meer informatie, data en locaties vindt u als u hier klikt.

We streven ernaar om het aantal gesprekscafés uit te breiden. Spreekt het idee van een gesprekscafé in uw eigen woonplaats u aan? Neem dan contact op met de secretaris van het bestuur via info@wederzijds-stervenscultuur.nl